معرفي رشته داروسازي

بسياري از مردم و از جمله تعداد قابل توجهي از داوطلبان آزمون سراسري شناخت صحيحي از رشته داروسازي ندارند. آنها نمي‌دانند که شغل فارغ‌التحصيل داروسازي، دارو فروشي نيست و حتي هدف اين رشته نيز فقط تربيت داروساز نمي‌باشد. چرا که داروسازي تنها يکي از تخصص‌هاي فارغ‌التحصيل اين رشته است.

بايد دانست که در علم‌ پزشکي‌ براي‌ مداواي‌ يک‌ بيمار، روش‌هاي‌ متعددي‌ از جمله‌ دارو درماني‌، جراحي‌ و روان‌ درماني‌ وجود دارد که‌ در اين‌ ميان‌ دارو درماني‌ به‌ عنوان‌ متداول‌ترين‌ شيوه‌ در تمام‌ دنيا شايع‌ است و رشته‌ داروسازي‌، رشته‌اي‌ است‌ که‌ در همين‌ زمينه‌ با بيماران‌ و مردم‌ مرتبط‌ مي‌گردد. همچنين‌ يک‌ داروساز در صورت‌ ناموفق‌ بودن‌ رژيم‌ دارو درماني‌ بايد علل‌ عدم‌ موفقيت‌ را بررسي‌ کند.

از همين‌ رو مي‌توان‌ گفت‌ رشته‌ داروسازي‌ بخشي‌ از علوم‌ پزشکي‌ است‌ که‌ در رابطه‌ با توليد و ساخت‌ دارو، بررسي‌ وضعيت‌ دارو در بدن‌ انسان‌ و موجودات‌ زنده‌ و ميزان‌ تأثير دارو در سلامت‌ جامعه‌ و کم‌ کردن‌ بحران‌هاي‌ بيماري‌زا نقش‌ ايفا مي‌کند. به‌ عبارت‌ ديگر رشته‌ داروسازي‌ به‌ شناخت‌ ماده‌ مؤثر، فرموله‌ کردن‌ اين‌ ماده‌ (تبديل‌ ماده‌ مؤثر به‌ فرمي‌ که‌ قابل‌ مصرف‌ براي‌ بيمار باشد مثل‌ قرص‌، کپسول‌، شربت‌ يا استفاده‌ از روش‌هاي‌ تزريقي‌) و بررسي‌ اثرات‌ دارو بر بدن‌ بيمار مي‌پردازد.

شايد جالب باشد که بدانيد حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد علت ناموفق شيوه مداواي يک بيمار، به دارو مربوط مي‌شود؛ يعني کيفيت دارو، انتخاب نوع‌دارو و نحوه استفاده از دارو (اين که بيمار دارو را با چه مواد غذايي يا دارو‌هاي ديگر استفاده کرده است) مي‌تواند اثر دارو را تضعيف کند. و اين وظيفه يک داروساز است که علت را تشخيص دهد و در اين زمينه پزشک معالج را راهنمايي کند.

داروسازي‌ تلفيقي‌ از علوم‌ پايه‌ و باليني‌ است‌ و به‌ همين‌ دليل‌ توانمندي‌ در دروس‌ فيزيک‌، شيمي‌ و زيست‌شناسي‌ براي‌ اين‌ رشته‌ ضروري‌ است‌. همچنين‌ دانشجوي‌ اين‌ رشته‌ براي‌ ارائه‌ خدمات‌ به‌ بيماران‌ بايد بتواند با افراد به درستي‌ ارتباط‌ برقرار کرده‌ و خوب‌ صحبت‌ کند و در ضمن‌ فردي‌سخت‌کوش‌ و جدي‌ باشد چون‌ دروس‌ اين‌ رشته‌ بسيار فراگير و متنوع‌ بوده‌ و هم‌ جنبه‌ حفظي‌ و هم‌ جنبه‌ تحليلي‌ دارد و در نتيجه‌ به‌ همت‌ و تلاش‌ قابل‌ توجه‌ نيازمند است‌.

حدود ۹۰ درصد فارغ‌التحصيلان‌ اين‌ رشته‌ جذب‌ بازار کار مي‌شوند که‌ از اين‌ ميان‌ بيش‌ از ۸۰ درصد جذب‌ داروخانه‌ها و مابقي‌ در صنايع‌ داروسازي‌ (صنعت‌ ساخت‌ و کنترل‌ دارو) و کارخانه‌هاي‌ آرايشي‌ ـ بهداشتي‌ مشغول‌ به‌ کار مي‌شوند يا در کارهاي‌ اجرايي‌ وزارت‌ بهداشت‌، درمان‌ و آموزش‌ پزشکي‌ فعاليت‌ مي‌کنند. از سوي‌ ديگر در حال‌ حاضر حدود ۹۷ درصد داروهاي‌ مورد نياز کشور (از نظر عددي‌) در کارخانه‌هاي‌ متعدد داروسازي‌ داخل‌ کشور ساخته‌ مي‌شود و بدون‌ شک‌ اين کارخانه‌ها به‌ کارشناسان‌ داروسازي‌ نياز دارند. اين‌ در حالي‌ است‌ که‌ اکثر کارخانه‌هاي‌ داروسازي‌ کشور داراي‌ واحدي‌ به‌ نام‌ واحد تحقيقات‌ هستند و امکان‌ فعاليت‌هاي‌ تحقيقاتي‌ براي‌ فارغ‌التحصيلان‌ علاقه‌مند مهيا است.

درس‌هاي‌ رشته داروسازي در طول‌ تحصيل‌:

دروس‌ پايه‌: بيولوژي‌ نظري‌، فيزيک‌ نظري‌، رياضيات‌ پايه‌ و مقدمات‌ آمار، شيمي‌ عمومي‌، بيوشيمي‌، فيزيولوژي‌، شيمي‌ آلي‌، تشريح‌، اصول‌ خدمات‌ بهداشتي‌،آمار حياتي‌، شيمي‌ تجزيه‌، ميکروب‌شناسي‌ نظري‌ و عملي‌، انگل‌شناسي‌ و قارچ‌شناسي‌، ايمونولوژي‌، کمک‌هاي‌ اوليه‌، کامپيوتر.

دروس‌ تخصصي‌:

گياه‌شناسي‌ دارويي‌، اشکال‌ دارويي‌، تغذيه‌ و رژيم‌ درماني‌، مواد خوراکي‌ نظري‌، مديريت‌ در داروسازي‌، درمان‌شناسي‌، اطلاعات‌ دارويي‌، شيمي‌ دارويي‌، فارماکولوژي‌، مفردات‌ پزشکي‌، فرآورده‌هاي‌ دارويي‌ بيولوژيکي‌، فيزيکال‌ فارماسي‌، روش‌هاي‌ دستگاهي‌، سم‌شناسي‌، بيوفارماسي‌، داروسازي‌ صنعتي‌، کنترل‌ ميکروبي‌ دارويي‌، کارآموزي‌ صنعت‌، زبان‌ تخصصي‌، مقدمات‌ داروسازي‌، گياه‌شناسي‌ داروسازي‌، کارآموزي‌ داروخانه‌. (بيشتر درس‌هاي‌ اين‌ رشته‌‌ همراه‌ با آزمايشگاه‌ ارائه‌ مي‌شود).

دانشگاه‌هاي پذيرنده رشته داروسازي:

دانشگاه‎هاي علوم پزشکي و خدمات بهداشتي ـ درماني اصفهان، اهواز، تبريز، تهران، شهيد بهشتي ـ تهران، شيراز، کرمان، کرمانشاه، مازندران ـ ساري، مشهد.

مقاطع تحصيلي: دکتراي حرفه‌اي

نام و تعريف رشته: رشته دکتراي عمومي داروسازي Doctor of Pharmacy Pharm. D شاخه اي از علوم پزشکي است که به منظور رفع نيازهاي خدمات دارويي جامعه در سازمان هاي مرتبط با دارو تاسيس شده است.

تاريخچه رشته و پيشرفت هاي جديد:

با توجه به نياز بشر به درمان بيماري ها و همچنين پيشرفت علم شيمي و بيولوژي و همچنين ارتباط تنگا تنگ علوم مختلف و همچنين گشوده شدن عرصه براي ارائه روش هاي جديد درماني بااستفاده از دارو هاي جديدتر و موثر تر رشته داروسازي از ابتداي قرن بيستم به عنوان يک رشته مستقل مطرخ گرديد که اين امر در ايران با استقلال اين رشته از رشته پزشکي و تاسيس دانشکده داروسازي در سال ۱۳۱۳ در دانشگاه تهران محقق گرديد.

به مرور زمان و با توجه به نياز کشور به استفاده از خدمات داروسازان و همچنين احساس ضرورت بر تدوين برنامه هاي تحصيلي اين رشته، دانشکده هاي داروسازي ديگري در تبريز، اصفهان، مشهد، اهوازو سپس شهيد بهشتي، کرمان، شيراز، ساري و کرمانشاه تاسيس گرديد. همچنين برنامه رشته داروسازي به صورت مدون در سال ۱۳۶۱ توسط شوراي انقلاب فرهنگي ارائه که اين برنامه با کمي تغيير در سال ۱۳۶۷ بازنگري گرديده است. امروزه علاوه بر تاسيس دانشکده هاي داروسازي هر دانشکده به لحاظ رشد و تحولات عظيم علمي اقدام به تاسيس مراکز تحقيقاتي و همچنين با توجه به نياز جامعه به خدمات تخصصي تر اقدام به تاسيس و را ه اندازي رشته هاي تخصصي نموده است.

فلسفه تدوين برنامه (ارزشها و باورها):

حفظ سلامت انسان و محيط زندگي وي از حقوق اصلي او محسوب مي شود و در رشته داروسازي نيز با توجه به کاربردهاي تعيين کننده آن در تامين سلامت جامعه در راستاي تحقق عدالت اجتماعي، بر مد نظر گرفتن اين حق اساسي تاکيد مي شود . دانشمندان مسلمان و ايراني در شناخت محيط زندگي و داروها پيشقدم بوده اند و دراين برنامه بر روح حاکم بر فرهنگ غني ملي در زمينه هاي اقليم شناسي و جنبه هاي اخلاقي بخصوص اخلاق پزشکي تاکيد دارد. همچنين از نيازهاي اساسي انسانها تمايل به رشد و تعالي است و انسانها فطرتا طالب شناخت بهتر خلقت هستند . لذا دراين برنامه بر افزودن اطلاعات، ايجاد نگرشهاي لازم و تقويت جنبه پژوهشگري و دستيابي به نهانهاي خلقت توجه مي شود و سعي مي گردد با بکار گيري شيوه هاي جديد و قديم تعليم و تربيت در جهت افزايش قدرت تفکر، استقلال، تصميم گيري و افزايش توان حرفه اي فراگيرندگان با توجه به نيازهاي جامعه و اولويت هاي ملي با بهره گيري از فراگيري مداوم گام برداشته شود.

رسالت (Mission):

ماموريت اصلي تربيت دانش آموختگاني است که مي توانند در نظام هاي بهداشتي و تامين سلامت و آموزشي، پژوهشي، برنامه ريزي و خدماتي مربوط به داروها انجام وظيفه کنند با تربيت اين نيروها تامين سلامتي پيشرفت خواهد داشت. همچنين با استفاده از متدها و تکنيک هاي جديد ساخت دارو و ارائه مشاوره به تشخيص درمان و پيشگيري از بيماري ها کمک مي شود. بطور کلي اين رشته بر خلاقيت، نوآوري، کارگروهي و اخلاق حرفه اي نيز تاکيد دارد.

چشم انداز (Vision):

در يک دنياي درحال تغيير و. تحول و پيشرفت، دانش آموخته داروسازي نقش موثر و کارآمدي در ارتقاي سطح علمي در مقطع آموزش و پژوهش و پاسخ گويي به نيازهاي در حال تحول خدمات بهداشتي جامعه را با همکاري ساير متخصصين گروه پزشکي خواهند داشت. اميد مي رود با اجراي موفق اين برنامه آموزشي سطح علمي در اين رشته ارتقا يافته و در حد استانداردهاي بين المللي باشد و کشور و جامعه را با پيشرفت هاي علمي دنيا هماهنگ نمايد. مطابق استانداردهاي بين المللي، دکتر داروساز بايد جايگاه هاي واقعي خود را در حلقه درمان جامعه کسب نمايد . لذا اميد مي رود که اين رشته بتواند لااقل در ده سال آينده جايگاه واقعي خود را از لحاظ رفع نيازهاي حرف وابسته در سطح ملي و حتي بين المللي کسب نمايد.

اهداف کلي (Aims):

از دانش آموختگان اين رشته انتظار مي رود اطلاعات عمومي کافي در جنبه هاي مختلف علوم دارويي داشته و نيازهاي جامعه را در اين ارتباط حل نمايد . اهداف کلي اين رشته عبارتند از :

الف- برآوردن نيازهاي عمومي آموزشي و پژوهشي براي فهم بهتر علم داروسازي وعوامل مرتبط با اين علم

ب- آشنايي با پژوهش هاي علمي و عملي در حيطه علوم دارويي

ج) افزايش مهارت ها و آگاهي ها در خصوص

– شناخت کامل خصوصيات داروهاي موجود در فارماکوپه دارويي

– توانايي اداره داروخانه هاي عمومي و تخصصي و راهنمايي بيماران و مشاوره پزشکان در استفاده درست از داروها

– ساخت داروها و مواد آرايشي بهداشتي در حد داروخانه

– ساخت داروها و مواد آرايشي بهداشتي در صنعت

– کنترل کمي و کيفي داروها و مواد غذايي و آرايش بهداشتي

– پيشگيري از سميت و عوارض جانبي داروها و اطلاع رساني داروها

– آشنايي با مراجع و رفرانس هاي داروسازي و علوم دارويي

– توان شناخت و برنامه ريزي براي حل مسائل مرتبط با دارو و سلامت در سطح ملي

– فرهنگ ها و عقائد جوامع گوناگون

– امور پژوهشي و آموزشي محيط پيرامون خويش

– تحکيم اخلاق حرفه اي